Gemeenschappelijk wonen = HOT!

1.    Wat is gemeenschappelijk wonen?

We wonen steeds minder samen. We zullen dat ook steeds minder doen in de toekomst. In 2008 woont 12% van de Vlaamse bevolking alleen. Volgens de huishoudensprojecties van de Studiedienst van de Vlaamse Regering (Lodewijckx, E., Willems, P., Pelfrene, E. & Van Peer, C., 2011) zal dit percentage in 2030 stijgen tot 15%. Ondanks deze toenemende trend van individualisering, is er opnieuw een maatschappelijke stroming die het samenwonen en het zorgen voor elkaar hoog in het vaandel draagt. 

Samenhuizen vzw hanteert de volgende definitie: 

<< Om van een woongemeenschap te kunnen spreken moet je bewoners hebben, afkomstig uit verschillende gezinnen, die vrijwillig in mindere of meerdere mate van betrokkenheid samenleven, met de bedoeling om minstens een sociale meerwaarde te geven aan dit samenwonen >> [Jonckheere Luk, Kums Roland & De LEeuw Els, 2007]

Er zijn diverse types en vormen van gemeenschappelijk wonen die elk hun eigen sterktes en zwaktes kennen en die elk hun eigen moeilijkheden & knelpunten ontmoeten. De verschillen in woongemeenschap worden voornamelijk bepaald door volgende factoren: 

   1. Mate van gemeenschappelijkheid 

   2. Grootte van de gemeenschap

   3. Duurzaamheid van het engagement

      Opm. duur van het samenwonen is doorgaans korter bij jongeren en neemt toe met de
      leeftijd.

   4. Bijzondere doelgroep of niet? (alleenstaande ouders, kansarmen, senioren...)

   5. Juridische structuur (eigendomsvorm, lidmaatschapsvorm...)

   6. Bijzondere accenten (vb. ecologisch bewust leven, spirituele verdieping...)

Samenhuizen vzw spreekt over 'Woongemeenschappen' of projecten 'Gemeenschappelijk wonen' en maakt voor ons land een onderscheid tussen enkele typen: 

• Gemeenschapshuis = een huis dat gedeeld wordt door studenten of jong-werkenden en dat gekenmerkt wordt door zijn niet-duurzaam karakter. Meestal is enkel de slaapkamer privé en is de rest van het huis gemeenschappelijk. Deze gemeenschapshuizen kom je vaak tegen in Leuven (denk maar aan de huizen van de Universitaire Parochie), maar ook in andere universiteitssteden. De term 'Friends-wonen' wordt soms in dit verband gebruikt. 

• Woongroep = een soort van gemeenschapshuis waarin de bewoners – zowel jong als  oud – meer privé-ruimte genieten en dat ook een duurzamer karakter kent dan gemeenschapshuizen. Deze woongroepen worden vooral in en rond steden opgericht.

• Centraal wonen = een woonvorm waarbij iedere bewoner een eigen ‘unit’ heeft met naast slaap- en woonkamer ook een keukentje en een badkamer. Op projectniveau zijn er tal van voorzieningen: een bewonerscafé, een werkplaats, gastenkamers, ontspanningsruimtes, een tuin… Zeer zelden is er ook een keuken en een eetzaal voor de volledige gemeenschap.

• Cohousing = een woonvorm, gelijkend op centraal wonen, met zeer uitgebreide gemeenschappelijke ruimtes en voorzieningen. Niet enkel een parking, clubhuis en wasserette, maar ook steeds een keuken/eetzaal waar bewoners minstens enkele keren per week (soms dagelijks) de kans krijgen om samen te eten.

• Leefgemeenschap = gemeenschap met een eerder duurzaam karakter waar de graad van maatschappelijkheid groter is dan in centraal wonen of cohousing. In vele gevallen is er een zekere ideologische factor die de bewoners bindt: religie, ecologie, en/of solidariteit bijvoorbeeld. Doordat er meer activiteiten gezamenlijk georganiseerd worden moet er ook meer onderling overleg gebeuren tussen de bewoners. (vb. christelijk geïnspireerde kloostergemeenschappen, hippie communes)

• Tweewoonst = een woning die benut wordt door twee alleenstaanden of gezinnen. Dit kan een min of meer betrokken vorm  van samenwonen inhouden en kan tijdelijk zijn of langdurig. We onderscheiden twee types:
  1. Duo-wonen = algemene vorm waarbij een eigenaar een deel van de woning inricht
      en verhuurt als woonst voor een andere persoon of gezin.
  2. Kangoeroewonen = formule met wederzijdse solidariteit tussen een ouder
      persoon of echtpaar enerzijds en een jong(er) persoon of gezin anderzijds.
      [duplex-wonen]

• Gestippeld wonen & Harmonica wonen = initiatieven waarbij huizen in een straat of appartementen in een gebouw stukje voor stukje betrokken worden in een gemeenschappelijk project. Als de woonsten verspreid zijn in het gebouw of in de straat, spreekt men van 'Gestippeld wonen', bij aaneensluitende woonsten spreekt men van 'Harmonicawonen'. 

Hieronder vindt u een overzicht van bovenstaande types wonen volgens Samenhuizen vzw:

Bron: www.samenhuizen.be