Willen we een volkshogeschool oprichten in Genk, dan moeten we eerst weten wat het begrip ‘volkshuis’ precies inhoudt. Daarom gingen we op dinsdag 18 oktober een bezoek brengen aan De Vooruit in Gent. Via dit immense volkshuis - opgericht als visitekaartje van de Gentse socialistische beweging in het kader van de wereldtentoonstelling van 1913 – werd er gestreefd naar de intellectuele en morele verheffing van arbeidersfamilies. Wegens financiële beslommeringen kon het gebouw echter pas na WO I officieel geopend worden – een zwaar fiasco voor de beweging.
De wereldwijde economische malaise na WOI was niet bevorderend voor de verdere groei van het volkshuis. De bank van de arbeid, die deels instond voor de financiering van het gebouw, ging failliet, waardoor er niet langer geld voorhanden was om het gebouw te onderhouden. Zelf de oprichting van een warenhuis binnen het gebouw kon de Vooruit niet helpen van de verloedering. Een aannemer in Gent opperde zelf de idee om het gebouw af te breken. Gelukkig drongen een aantal studenten het gebouw binnen om de drastische toestand van het gebouw te fotograferen en (inter)nationaal te verspreiden - met de nodige reacties tot gevolg.
Het gebouw werd gerenoveerd en in 1983 erkend als monument. Hoewel dit een grote stap voorwaarts betekende – het gebouw kon zo verder gerestaureerd worden met behulp van subsidies van Monumentenzorg – was er ook een keerzijde aan deze evolutie, aangezien Monumentenzorg er vanaf dan immers heel wat in de pap te brokken had. Een paar jaar later werd De Vooruit volledig gedepolitiseerd, waardoor een lidkaart van de socialistische partij niet langer noodzakelijk was om toegang te krijgen tot activiteiten.
In De Vooruit kan je vandaag terecht voor activiteiten van allerhande aard: fuiven, concerten, culturele manifestaties, debatten, en noem zo maar op. Met z’n 2000 activiteiten en 275.000 bezoekers per jaar blijft dit kunstencentrum dan ook het pronkstuk van de stad Gent. Tot op de dag van vandaag besteedt het huis bijzondere zorg aan onderhoud, renovatie en aanpassing aan nieuwe noden met betrekking tot veiligheid & milieu, podiumtechnische infrastructuur, publiekscomfort, ICT en nieuwe media. [http://vooruit.be/nl/gebouw/de-nieuwe-eeuw]
Via het Instituut voor sociale geschiedenis [Amsab] – een door de Vlaamse regering erkende landelijke culturele archiefinstelling – kregen we eerder die dag ook inkijk in het beeldarchief van de Vooruit en andere volkshuizen in Vlaanderen. Ik realiseerde me plots hoe sterk deze volkshuizen de laatste decennia niet moeten aanwezig geweest zijn binnen het Vlaamse landschap. Wat was er dan zo bijzonder aan deze huizen? En waarom is dit fenomeen vandaag de dag veel minder verspreid in Vlaanderen? Is een opmars van deze volkshuizen opnieuw mogelijk? 
Geen opmerkingen:
Een reactie posten